GreenPla: Tiêu chuẩn & nhãn hiệu vật liệu phân hủy sinh học của Nhật Bản

GreenPla (còn gọi GreenPla mark / GreenPla identification label) là nhãn hiệu chứng nhận do Hiệp hội Nhựa Sinh học Nhật Bản (JBPA – Japan Bioplastics Association) thiết lập dành cho sản phẩm nhựa phân hủy sinh học.

Mục đích của GreenPla là giúp người tiêu dùng và các bên liên quan nhận biết sản phẩm có khả năng phân hủy sinh học, tức là khi loại bỏ sản phẩm sau sử dụng, nó có thể bị phân hủy bởi vi sinh vật thành CO₂, nước và sinh khối (biomass) trong môi trường thích hợp. GreenPla là một hệ thống tự nguyện, tức là doanh nghiệp nếu muốn thì đăng ký để được chứng nhận, không phải bắt buộc theo luật quốc gia, nhưng có giá trị lớn về nhận diện thương hiệu và đáp ứng nhu cầu thị trường “xanh”.

Logo Greenpla

Lịch sử & hiện trạng

• Theo thông tin, đến năm 2021 có sửa đổi quan trọng: nhãn GreenPla sẽ được đổi tên thành “Biodegradable Plastics biodegradable plastic identification label system”, tức là GreenPla như một cái tên riêng sẽ bị bãi bỏ, thay thế bằng tên mới nhằm làm rõ hơn là nhựa phân hủy sinh học.

• Việc chuyển đổi logo bắt đầu từ tháng 7/2021, và dự kiến hoàn thành trước tháng 3/2024. Điều này để đảm bảo các sản phẩm mới được cấp chứng nhận sử dụng logo mới, và các sản phẩm cũ dần dần chuyển đổi

• Hiện tại, rất nhiều loại sản phẩm tại Nhật – túi, màng, bao bì, phim, sản phẩm dệt, sản phẩm đổ khuôn (molding) – đã nhận được chứng nhận GreenPla. Ví dụ: Chukoh Chemical có nhiều sản phẩm nhựa phân hủy sinh học đạt nhãn GreenPla. Công ty Green Science Alliance đã phát triển vật liệu composite từ tinh bột / PBAT / nano cellulose, được cấp chứng nhận GreenPla.

  
  

Tiêu chí & cách thức chứng nhận GreenPla

GreenPla đưa ra các tiêu chuẩn để đánh giá sản phẩm phân hủy sinh học. Một số điểm chính:

• Thẩm định khả năng phân hủy sinh học: sản phẩm phải được chứng minh qua thử nghiệm rằng nó có thể bị vi sinh vật phân hủy thành các thành phần như CO₂ và nước trong môi trường có vi sinh vật (đất, nước, hoặc môi trường tương đương) trong một khoảng thời gian xác định. Ví dụ, “phân hủy trong nước biển” (seawater biodegradability) là một tiêu chí với một số sản phẩm GreenPla.

• Không chứa các chất độc hại: vật liệu không được có hóa chất độc hại ảnh hưởng xấu đến môi trường hoặc sức khỏe.

• Thành phần nguyên liệu: có thể là từ nhiên liệu sinh học (biomass), hoặc nguyên liệu tổng hợp sinh học như PBAT, tinh bột, nano cellulose… Trong nhiều trường hợp, các vật liệu được sản xuất từ nguyên liệu tái sinh hoặc có thân thiện với môi trường được ưu tiên. Chất lượng về tính năng sử dụng: chẳng hạn độ bền cơ học, tính chịu nhiệt, tính linh hoạt, độ an toàn thực phẩm nếu dùng cho đóng gói thực phẩm, khả năng hoạt động tương tự như nhựa thông thường trong nhiều ứng dụng.

  Ví dụ, Green Planet của Kaneka (một loại polymer sinh học) được dùng làm màng bao thực phẩm cũng như màng quấn onigiri, cân nhắc về độ bền và tính an toàn thực phẩm. Quá trình chứng nhận thường do JBPA thực hiện, với các thử nghiệm và kiểm định. Khi đạt, sản phẩm được quyền sử dụng logo GreenPla để người tiêu dùng biết.

Ví dụ ứng dụng thực tế

Một số sản phẩm, công ty đã áp dụng GreenPla:

Green Science Alliance: đã phát triển vật liệu composite từ tinh bột + PBAT, starch-based resin + nano cellulose, PBS + nano cellulose, và được cấp chứng nhận GreenPla. Họ cung cấp các sản phẩm như phim (films), bao bì, vật đúc như chén, tô, túi, đĩa… với thương hiệu “Nano Sakura”. Chukoh Chemical Industries: các sản phẩm nhựa phân hủy sinh học (biodegradable plastics) của họ có GreenPla mark.

Ví dụ: túi ủ phân, bao cát, lưới chống bong tróc, phim ảnh, sợi phẳng… với số đăng ký riêng.

Kaneka Corporation & JALUX Inc.: dùng Green Planet™, loại polymer sinh học phân hủy, để làm màng phim bao thực phẩm, bao bọc onigiri tại sảnh chờ sân bay, thay thế nhựa thông thường.

Lợi ích của GreenPla

Việc sản phẩm được chứng nhận GreenPla mang lại nhiều lợi ích cho doanh nghiệp và môi trường:

• Tạo niềm tin với người tiêu dùng: khi người dùng nhìn thấy nhãn GreenPla, họ biết sản phẩm đó phân hủy sinh học, thân thiện môi trường, nên dễ dàng chọn hơn trong bối cảnh ngày càng có ý thức môi trường cao.

• Hỗ trợ tiếp cận thị trường Nhật Bản: thị trường Nhật đòi hỏi cao về chứng nhận, tính minh bạch và thân thiện môi trường. Có GreenPla là một lợi thế lớn khi xuất khẩu sản phẩm nhựa sinh học.

• Thể hiện trách nhiệm xã hội & thương hiệu “xanh”: giúp doanh nghiệp xây dựng hình ảnh bền vững, có trách nhiệm với môi trường, có thể là lợi thế cạnh tranh.

• Khuyến khích đổi mới sáng tạo: để đạt GreenPla, doanh nghiệp phải tìm cách làm nguyên liệu sinh học, cải tiến vật liệu, giảm chất độc, tăng tính phân hủy, điều này thúc đẩy R&D, công nghệ xanh.

Giảm tác động môi trường: nhựa phân hủy sinh học nếu được xử lý đúng cách sẽ góp phần giảm ô nhiễm, giảm rác thải nhựa, đặc biệt là vi nhựa, nhựa trong môi trường biển, đất.

Giới hạn & thách thức

Dù GreenPla có nhiều điểm mạnh, cũng có những hạn chế và khó khăn:

• Điều kiện phân hủy thực tế: nhiều sản phẩm tuy đạt GreenPla trong thử nghiệm phòng lab hoặc môi trường công nghiệp, nhưng trong thực tế (ví dụ trong môi trường biển, đất không có đủ vi sinh vật, nhiệt độ thấp) việc phân hủy có thể chậm hoặc không hoàn thiện.

• Chi phí sản xuất & nguyên liệu: nguyên liệu sinh học, hoặc composite sinh học thường đắt hơn nhựa truyền thống, đặc biệt nếu sản xuất nhỏ hoặc chưa tối ưu công nghệ.

• Quy trình chứng nhận mất thời gian & phức tạp: doanh nghiệp cần thử nghiệm, kiểm định, có giấy chứng nhận, có thể phải điều chỉnh sản phẩm để đáp ứng yêu cầu, điều này tốn tài nguyên.

• Áp lực cạnh tranh từ nhựa truyền thống: nếu thị trường chưa đặt nặng yêu cầu môi trường, nhựa truyền thống vẫn rẻ và có tính năng quen thuộc hơn.

• Thiếu cơ sở hạ tầng xử lý phù hợp: phân hủy sinh học hiệu quả khi có môi trường thích hợp (như nhà máy xử lý phân hủy công nghiệp, hệ thống thu gom, phân loại rác hỗ trợ), nếu không thì sản phẩm phân hủy rất chậm, hoặc thậm chí không được tái chế đúng cách.

  
  

GreenPla & xu hướng luật pháp

GreenPla không phải là luật, nhưng nó tương tác chặt với các chính sách, tiêu chuẩn về môi trường tại Nhật:

• Việc GreenPla đổi tên và logo cho thấy sự điều chỉnh theo xu hướng rõ ràng: muốn làm minh bạch phân hủy sinh học, tránh nhầm lẫn, tăng tính nhận diện. Nhật Bản có các quy định và luật về nhựa, tái chế, phân loại, giảm nhựa dùng một lần, quản lý tài nguyên nhựa (Plastic Resource Circulation Act) – chứng nhận như GreenPla trở nên quan trọng để đáp ứng yêu cầu của khách hàng & luật pháp.

• Xu hướng quốc tế về cảnh báo nhựa single-use và thúc đẩy nhựa sinh học, phân hủy, tái chế – GreenPla là một trong các công cụ giám sát, phân biệt sản phẩm “xanh”.

  
  

Ý nghĩa với doanh nghiệp nước ngoài, đặc biệt Việt Nam / châu Á

Nếu bạn là doanh nghiệp sản xuất bao bì sinh học, túi phân hủy, sản phẩm dùng một lần thân thiện môi trường, GreenPla có thể là:

• Tiêu chuẩn tham khảo để thiết kế & sản xuất: nếu sản phẩm của bạn được chứng nhận GreenPla, sẽ dễ xuất khẩu sang Nhật hoặc các thị trường đòi hỏi cao tương đương.

• Đầu tư R&D: học hỏi từ các vật liệu composite như tinh bột + PBAT + nano cellulose, để làm sản phẩm vừa mạnh về cơ học, vừa phân hủy tốt.

• Chiến lược tiếp thị: sản phẩm có GreenPla sẽ được quảng bá dễ hơn với thị trường bên Nhật, hoặc quốc tế đang ưu tiên nhãn sinh học.

• Hỗ trợ từ khách hàng, đối tác: nhiều doanh nghiệp lớn muốn hợp tác với nhà cung cấp có chứng nhận môi trường rõ ràng để đáp ứng mục tiêu ESG (Environmental, Social, Governance).

GreenPla là một chứng nhận quan trọng trong hệ sinh thái phát triển vật liệu sinh học & nhựa phân hủy ở Nhật Bản. Nó giúp phân biệt sản phẩm phân hủy sinh học thật, tạo dựng sự tin tưởng, thúc đẩy sản xuất xanh và tiêu dùng bền vững. Dù có một số thách thức, nhưng với xu hướng toàn cầu về giảm nhựa, nhựa phân hủy & chứng nhận môi trường, GreenPla có vai trò nổi bật.

Với các doanh nghiệp đang hướng tới sản phẩm thân thiện môi trường, việc tìm hiểu GreenPla, đảm bảo sản phẩm đáp ứng tiêu chuẩn của nó, sẽ là một bước chiến lược để mở cửa thị trường Nhật Bản và nâng cao hình ảnh công ty.